بعضی از دوستان خواسته بودن که درباره ی آبزیان بنویسم ولی گفتم بهتره اول از نظر ظاهری با طبیعت زیر آب آشنا بشیم بعدا بریم سراغ قسمت های تخصصی تر![]()
اینم چند تا عکس قشنگ:




مقدمه:
ایران ۹ نوع سم دار غیر اهلی دارد که بیشترشان جزو حیوانات شکار شونده به حساب می آیند و انسان ها هم علاقه ی زیادی به خوردن گوشتشان دارند و هم از اجزای بدن آنها مواد دارویی تهیه می کننند به همین خاطر تعدادشان بسیار کم شده است . حتی در بعضی مناطق ، به طور کامل از بین رفته اند و اگر فکری برای حفاظت آنها نکنیم به طور کامل از بین خواهند رفت .
این اطلاعات رو داشته باشین تا در قسمت بعد از انواع سم داران ایران براتون بنویسم ![]()
|
مرز و بوم ايران از آنجا به عنوان كشور چهارفصل شهرت يافته است كه همچون مجموعه اى از متغيرهاى آب و هوايى گرد آمده است. طبيعتى اين چنين رنگارنگ تقريباً در تمام دنيا منحصر به فرد است. محمد على اينانلو سردبير مجله طبيعت در اين مورد مى گويد: «اختلاف دماى گرمترين و سردترين نقطه ايران در زمستان و تابستان عدد ۱۰۰ را به ما نشان مى دهد چنانكه سردترين نقطه به ۴۰درجه زير صفر و گرمترين به ۶۰درجه بالاى صفر مى رسد و اين در دنيا بى نظير است. قله دماوند با ۶۰۰۰متر ارتفاع و سواحل خيلج فارس با ۲۶متر زير ارتفاع درياهاى آزاد يكى از بالاترين اختلاف ارتفاع را مى سازند. در ايران تا به حال ۸۳۰۰ گونه گياهى شناخته شده. ۱۶۰ نوع پستاندار در ايران زندگى مى كنند. ۴۸۵ گونه پرنده اعم از مهاجر، نيمه مهاجر و بومى و حدود ۵۰۰نوع آبزى و خزنده تا به حال شناسايى شده كه در صورت مطالعه بيشتر تا ۲۰۰۰نوع هم خواهد رسيد. اين اعداد در يك مرز يك ميليون و ۶۰۰هزار كيلومترى در تمام دنيا بى نظير است. به همين دليل نام ايران را «ايران جهانى در يك مرز» گذاشتم. در ميان ۱۶۰گونه پستاندار در ايران كه شامل گونه هاى كوهستانى، دشتى، كويرى و جنگلى مى شود بعضى خاص ايران مانند يوزپلنگ وگوزن زرد ايرانى هستند. بعضى خاص آسيا مانند گورخر آسيايى و بعضى گونه اروپايى مانند لينكز. (گربه وحشى جنگلى) هستند. از اين گونه ها بعضى در حال انقراض بعضى جمعيتشان بد نيست و بعضى هم خوب است. محمدعلى اينانلو در مورد گذشته حيات وحش در ايران مى گويد: «اگر نگاهى به حجاريهاى طاق بستان، تخت جمشيد و جاهاى ديگر كه از شكار شاهان حجارى كردند يا به فاصله نزديكتر حجارى تنگه واشى در فيروزكوه (قاجاريه) بيندازيم به اين نتيجه مى رسيم كه اين حجاريها كار شكار شاهان را نشان مى دهد ولى معناى ديگرش نشان دادن وفور بيش از حد انواع گونه هاى حيات وحش در ايران بوده. اندكى نزديكتر در زمان قاجاريه و حتى اواخر آن در خاطرات كسانى كه از آن دوره شكار نامه يا سفرنامه نوشتند مانند خاطرات شازده ظل السطان پسر ناصرالدين شاه متوجه مى شويم در ايران تا چه حد حيات وحش ما غنى بوده. ظل السطان در خاطراتش مى گويد شكار براى سپاهيان من دو هدف داشته، تمرين رزم و آمادگى جنگى، دوم تغذيه سپاهيان و يا در سفرنامه مازندران علاوه بر شكار شدن صدها رأس گوزن و شوكاو پرنده هايى نظير قرقاول و دراج؛ چيزى كه خيلى جلب نظر مى كند شكار ۱۸قلاده ببر است. در خاطرات شكارچى ها و شكاربانهاى پير، پيرمردهايى كه از دشت قزوين مى گويند كه آنجا را مى توان در تاريخى نه چندان دور با صحراى سرنگتى آفريقا مقايسه كرد. در گزارشهاى رسمى سازمان محيط زيست قبل از انقلاب تعداد زيادى حيوانات وحشى در مناطقى نظير پارك ملى گلستان، خوش ييلاق، پارك ملى كوير، منطقه كالمند در يزد، مناطق خجير و سرخه حصار در نزديك تهران، موته در اصفهان، جزاير درياچه اروميه كلاه غازى در اصفهان، حاجى آباد نزديك بندرعباس، دشتها و كوههاى زنجان وجود داشته است. در چندساله اول انقلاب به خاطر اينكه اسلحه بى حساب دست بعضى افراد مسؤوليت ناشناس بود و فكر مى كردند مناطق حفاظت شده اين مملكت متعلق به خانواده سلطنتى است، همچنين در مناطق جنگى مثل كردستان و غرب كشور شكار و كشتار بسيار بى رويه اى در اين مناطق انجام شد و حيات وحش ايران لطمه زيادى ديد. اما پس از اينكه قوانين در اين زمينه شكل گرفت و حاكم شد سازمان محيط زيست به كمك مأموران قديمى و دلسوز توانست تا اندازه اى از اين ذخاير محافظت كند كه البته الآن هم محيط بانهاى جوان استخدام شدند و بسيار دلسوز وعلاقه مند هستند ولى بايد از تجربيات گذشته ها استفاده كرد. »
اين كارشناس حيات وحش سپس به گونه هاى منقرض شده حيات وحش اشاره مى كند: «نخستين حيواناتى كه كاملاً منقرض شدند شير ايرانى بود دوم ببر ايرانى كه معروف به ببر هيركانى بوده كه اسمش از جنگلهاى هيركانيا اسم قديم گرگان كنونى در زمان پارتها گرفته شده است و اما حيواناتى كه در لبه انقراض هستند: نخست يوزپلنگ ايرانى است كه آمارهاى جسته گريخته سازمان محيط زيست و مؤسسه (iucn) تعداد آنها را بين ۳۰ تا ۴۰ قلاده حدس مى زنند ولى شخصاً كه دايم در سفر هستم با خوش بينى زير ۲۰ تا حدس مى زنم در پارك ملى كوير، خار و توران شاهرود و همچنين در يزد كه چندسال پيش به خاطر تشنگى يك مادر با دوتوله خودش به نزديك آبادى آمده بود و مردم آنها را كشته بودند كه يكى از بچه ها زنده ماند و اينك تنها يوزپلنگ در اسارت موجود است كه در پارك پرديسان نگهدارى مى شود. دوم گورخر ايرانى است كه تصور مى كنم آمارهاى سازمان محيط زيست حدود ۴۰۰ تا تخمين مى زند ولى اگر خوش بينانه نگاه كنيم زير ۲۰۰ تا در ايران وجود دارد ۳- گوزن زرد ايرانى كه خوشبختانه با اقدامات حفاظتى كه از ۳۰سال پيش شروع شد از خطر انقراض نجات پيدا كرد. الآن تعدادى در دشت نازسارى نگهدارى مى شوند يك تعداد در جزيره اسپير و اشك در درياچه اروميه. تعدادى به صورت آزاد در منطقه حفاظت شده دزو كرخه نگهدارى مى شوند. ۴- خرس سياه ايرانى معروف به خرس سياه بلوچستان كه از خانواده خرس سياه آسياى جنوب شرقى است فرقش با خرس قهوه اى اين است كه رنگش كاملاً سياه و مثلث سفيدى روى سينه اش است. تعداد مشخصى نيست. اگر به ۱۰ تا برسد خوب است ۵- تمساح پوزه كوتاه ايرانى كه در رودخانه سرباز در بلوچستان اطراف سد پيشين و آبگيرهاى اطراف رودخانه سرباز زندگى مى كنند كه حدود ۱۰۰تا موجود مى باشد. ۶ - ماهى آزاددرياى خزر و بالاخره سياه خروس نوعى پرنده زيبا در منطقه كوچكى در شمال آذربايجان كه به ۱۰۰ تا نمى رسد. »
محل زاد و ولد این پرندگان در سیبری بوده است گروهی از این درنا ها در حدود سه هزار قطعه به سمت شرق یعنی چین مهاجرت می کنند و گروه
دیگری از آن ها که تعدادشان بسیار کم می باشد به سمت غرب مهاجرت کردتد
درنا پرنده ای بزرگ پا دراز و گردن دراز است که از اعصار قدیم وصف برازندگی
و زیبایی آن بر زبانها بوده.همه ی گونه های این خانواده مهاجرند .درنا ی سیبری که یکی
از پرندگان نادر جهان است اولین بار در سال1356در حدود 10-12قطعه در منطقه
فریدون کنار مازندران مشاهده شد که از آن پس هر ساله تعدادی از این گونه در
این منطقه دیده می شود.محل زاد و ولد این پرندگان در سیبری بوده است که گروهی
از این درناها در حدود سه هزار قطعه به سمت شرق یعنی چین مهاجرت می کنند
و گروهی از آن ها که تعدادشان بسیار کم می باشد به سمت غرب مهاجرت می کنند.
در جهت حفظ و کمک بقای این گونه نادر کارهای تحقیقاتی مختلفی از سوی سازمان
حفازت محیط زیست ایران – بنیاد بین المللی درنا و انجمن حفاظت از گونه های
صورت پذیرفته است.2قطعه درنای سیبری برای رها سازیcms مهاجر
در منطقه ی فریدون کنار در مرکز تحقیقاتی پارک پردیسان نگه داری می شوند.
مهندس صادقی زادگان مدیر پروژه ملی حفاظت از درنای سیبری عنوان نمودند:
پروژه ملی حفاظت از درنای سیبری با هدف
حفاظت از درنا ها با همکاری 4 کشور چین – روسیه – قزاقستان – ایران
از سال 1397تا کنون در حال اجرا می باشد. با تمام اقدامات انجام یافته
سال گذشته 3 قطعع از این پرنده به ایران مهاجرت کردند که طی برنامه ای
3 قطعه از درنا های تکثیر شده به روش مصنوعی در فریدون کنار رها سازی شدند.
طول مسیر مهاجرت درنای سیبری تا ایران4000کیلو متر می باشد .امسال نیز 4 قطعه
از این پرنده به ایران مهاجرت کرده و یک قطعه از آنها جوجه می باشد که این
مسئله نقطه امیدواری در جهت پیشرفت پروژه می باشد.
مدیر پروژه ملی خفاظت از درنا ها اضافه نمود:از جمله اقدامات دیگری که
در این راستا انجام شده است می توان به نصب ردیاب برای
مشخص کردن مسیر مهاجرت و محل تخم گذاری این پرنده اشاره
نمود.2 قطعه درنای سیبری تکثیر شده به روش مصنوعی در دی ماه
سال جاری با همکاری اقای جرج آرمن بالداز بنیاد بین المللی درنا و
فریدون کنار رهاسازی می شوند. همچنین قرار است در آینده تعدادی
از درنا ها تکثیر یافته و به روش مصنوعی و با کمک هواپیمای
مافوق سبک (گلایدر)به روش هدایت مادر مصنوعی به سمت محل
زمستان گذرانی در ایران هدایت شوند.
امید است با تکرار این روش و تکثیر این پرنده بقا و ازدیاد درنای
سیبری این گونه نادر و منحصر به فرد در ایران امکان پذیر گردد
تنها نمونه سياه گوش موجود در اسارت به عنوان گونه اي کمياب و در خطر انقراض و فاقد هر گونه آمار و شناسنامه علمي معتبر در ايران و تنها نمونه در دسترس و قابل مطالعه، به مثابه گنجينه يا ذخيره ژنتيکي باارزش در شرايطي غيراستاندارد در پارک ملي پرديسان تهران رها شده و مورد بي مهري مسوولان و کارشناسان حيات وحش قرار گرفته است و در صورتي که بي توجهي نسبت به حفظ و مطالعه اين گونه ادامه يابد، آينده اي نامعلوم و به دنبال آن نابودي در انتظار اين گونه خواهد بود.سياه گوش يا لينکس با نام علمي Euracian lynx از راسته گوشتخواران و در زمره 4گربه سان کوچک ايراني است و دست و پايي بلند و دمي بسيار کوتاه با توک پهن و سياه رنگ و يک دسته مو به طول 4سانتي متر روي گوشها دارد که به دليل داشتن جثه اي بزرگ و خالهاي روي بدنش ، معمولا با پلنگ اشتباه گرفته مي شود.
غذاي مورد علاقه آن معمولا بچه هاي گراز، شوکا، مرال و پستانداران کوچک است. اين گونه به صورت انفرادي زندگي مي کند و به دليل روزگرد بودن ، برخلاف ديگر گربه سانان شبگرد، بيشتر در معرض تهديد و خطر قرار دارد. پراکندگي آن در ايران ، در مناطقي از آذربايجان شرقي و غربي شروع مي شود و تا نواحي زنجان ، قزوين و جنوب گرگان ادامه مي يابد.
حضور سياه گوش در اين مناطق بر اساس مشاهدات تصادفي محيطبانان و يا گزارش هاي ثبت شده است و تا به حال مطالعات علمي و دقيقي از سوي کارشناسان چه خارجي و چه ايراني روي اين گوشتخوار ايراني صورت نگرفته است.
مهندس هوشنگ ضيايي ، کارشناس حيات وحش و مدير طرح بين المللي يوز ايراني ، درباره اطلاعات موجود در زمينه سياه گوش مي گويد: اين اطلاعات به صورت پراکنده و از طريق گزارش هاي مشکوک مردمي حاصل شده است و هيچ کار کارشناسي و علمي درباره مطالعات رفتاري ، ژنتيکي و پراکندگي اين حيوان که با گونه هاي مشابه خود در امريکاي شمالي و اروپا متفاوت است ، صورت نپذيرفته است و تنها به بررسي هاي مختصر روي پوست تاکسيدرمي شده اين گونه در يک يا 2موزه اکتفا شده است.
انجام نشدن مطالعات تحقيقي و طرحهاي پژوهشي در خصوص اين گونه ، در حالي ادامه مي يابد که زيستگاه اين حيوان به دليل مديريت ناصحيح حفاظتي و پيشروي مناطق مسکوني و کشاورزي در حال تخريب است و طعمه هاي قابل تغذيه آن نيز به واسطه اين تخريب ها و شکارهاي بي رويه کاهش يافته است.
به طوري که پس از گذشت زماني نه چندان دور، نام اين گونه نيز همانند ببر و شير ايراني در فهرست حيوانات منقرض شده قرار خواهد گرفت ، بدون اين که حتي مطالعه اي روي آن صورت گرفته باشد!
اما بررسی هایی كه بر روی زمین انجام شد، تنها اندكی رشد بیشتر در گیاهان را نشان می داد.لاپنیس و همكارانش پس از بررسی گزارش های ۵۰ سال اخیر جنگلداری به این نتیجه رسیدند كه این درختان روسی طی این مدت دستخوش تغییر شگفت انگیزی شدند. آنها در مقایسه با گذشته شاخ و برگ بسیار بیشتری تولید می كنند در حالی كه تنها اندكی بر میزان چوب آنها افزوده می شود. درختان عمده كربن را در تنه و شاخه ها ذخیره می سازند و نه در برگ های نسبتاً یك بار مصرف یا سوزنی شكل. سرانجام اینكه لاپنیس پیش بینی می كند كه اگرچه درختان با تغییرات اقلیمی كربن بیشتری را جذب خواهند كرد اما این میزان تنها یك سوم مقداری است كه قبلاً پیش بینی شده بود.
Natural History, Mar.۲۰۰۶

| |||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
نظر یادتون نره
یاحق![]()
















